Konwencja Ottawska

Konwencja o zakazie min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu z 1997 r.

  1. Dlaczego należy wprowadzić zakaz min przeciwpiechotnych?
  2. Jakie są podstawowe obowiązki zawarte w Konwencji Ottawskiej?
  3. Jakich min dotyczy ta Konwencja?
  4. Kiedy i jak zostaną zniszczone istniejące miny przeciwpiechotne?
  5. W jaki sposób Konwencja może pomóc ofiarom min?
  6. W jaki sposób przestrzeganie Konwencji ma być monitorowane?
  7. Co musi zrobić państwo w celu implementacji Konwencji Ottawskiej?
  8. Czy Państwo może zakazać min przeciwpiechotnych i przystąpić do II Protokołu do Konwencji o zakazie lub ograniczaniu użycia pewnych broni konwencjonalnych z 1980?

Konwencja o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu (powszechnie zwana "Konwencją Ottawską") stanowi element odpowiedzi społeczności międzynarodowej na ogrom cierpienia spowodowanego przez miny przeciwpiechotne. Konwencja opiera się na zwyczajowych zasadach międzynarodowego prawa humanitarnego, które wiążą wszystkie państwa. Zasady te zakazują użycia broni, które ze swojej natury wykluczają możliwość rozróżnienia pomiędzy osobami cywilnymi, a kombatantami lub też powodują zbędne cierpienia. Konwencja została otwarta do podpisania w Ottawie 3 grudnia 1997 r. i weszła w życie 1 marca 1999 r.

Dlaczego należy wprowadzić zakaz min przeciwpiechotnych?

Miny przeciwpiechotne nie rozróżniają żołnierzy od cywilów i zazwyczaj zabijają lub poważnie ranią swoje ofiary. Względnie tanie, małe i łatwe w użyciu rozprzestrzeniły się w milionach sztuk, powodując niesłychane społeczne i ekonomiczne spustoszenie w wielu krajach na całym świecie. Ponieważ znacznie łatwiej jest rozmieścić minę niż ją usunąć, dlatego też w przypadku większości konfliktów użycie tego rodzaju broni zgodnie z zasadami międzynarodowego prawa humanitarnego jest trudne lub niemożliwe.

Jakie są podstawowe obowiązki zawarte w Konwencji Ottawskiej?</p>

Państwa przystępujące do Konwencji nie mogą nigdy, w żadnej sytuacji używać, konstruować, produkować, składować lub przekazywać min przeciwpiechotnych lub pomagać w tym komukolwiek. Muszą również w określonym przedziale czasu, zniszczyć istniejące miny przeciwpiechotne, niezależnie od tego czy znajdują się w magazynach czy też w ziemi. Niewielka liczba tych min może być zachowana wyłącznie dla celów rozwoju technik rozminowywania i niszczenia min oraz szkolenia osób w zakresie użycia (wykorzystania) tych technik.

Jakich min dotyczy ta Konwencja?

Miny przeciwpiechotne są skonstruowane dla umieszczania pod lub na ziemi i detonacji wskutek obecności, bliskości lub kontaktu z człowiekiem. Intencją negocjatorów było objęcie tym zakazem również urządzeń "zaimprowizowanych", uzyskiwanych poprzez przystosowanie innych rodzajów amunicji do działania na zasadzie min przeciwpiechotnych. Konwencja Ottawska zakazuje tylko min przeciwpiechotnych. Nie obejmuje:

a) min przeciwczołgowych lub przeciwpancernych (uregulowanych w Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych z 1980 r. oraz ogólnych zasadach międzynarodowego prawa humanitarnego);

b) urządzeń przeciwmanipulacyjnych połączonych z miną przeciwpancerną w celu zapobieżenia jej usunięciu lub

c) zdalnie sterowanej amunicji, która może być ustawiona ręcznie przez kombatanta i której detonacja nie następuje wyłącznie wskutek obecności, bliskości lub kontaktu z człowiekiem.

Kiedy i jak zostaną zniszczone istniejące miny przeciwpiechotne?

Składowane miny przeciwpiechotne muszą być zniszczone w przeciągu czterech lat od wejścia w życie Konwencji w stosunku do danego państwa. W przypadku min znajdujących się w ziemi, w strefach zaminowanych czy też gdzie indziej, muszą być one zniszczone w przeciągu dziesięciu lat od wejścia w życie Konwencji co do tego państwa. Do czasu ich zniszczenia, trzeba podjąć wysiłki, aby zidentyfikować strefy zaminowane, oznakować je, strzec i chronić poprzez ogrodzenie tego terenu tak, by nie dopuścić tam osób cywilnych. Jeżeli państwo nie jest w stanie zniszczyć wszystkich min przeciwpiechotnych w przeciągu 10 lat może przedłożyć wniosek na zgromadzeniu Państw Stron o przedłużenie terminu oraz o pomoc w wypełnieniu tego obowiązku.

W jaki sposób Konwencja może pomóc ofiarom min?

Przyjęcie Konwencji jest reakcją na kryzys minowy. Państwa - Strony Konwencji nie są tylko objęte zakazem używania min przeciwpiechotnych. Dodatkowo te, które mają takie możliwości, zgadzają się zapewnić pomoc w oczyszczaniu terenów z min, przy programach uświadamiających zagrożenie związane z minami oraz opiekę i rehabilitację ofiar wypadków minowych. Państwa - Strony Konwencji bezpośrednio dotknięte problemem mają prawo ubiegać się i otrzymywać taką pomoc bezpośrednio od innych Państw - Stron oraz od Narodów Zjednoczonych, organizacji regionalnych i krajowych, Międzynarodowego Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca lub organizacji pozarządowych. Tego typu współpraca powinna odgrywać tak samo ważną rolę jak ustanowione w Konwencji zakazy, w zapewnianiu skutecznej odpowiedzi społeczności międzynarodowej na cierpienia spowodowane przez tę broń.

W jaki sposób przestrzeganie Konwencji ma być monitorowane?

Konwencja Ottawska zawiera różnorodne środki służące upewnianiu się, że jej postanowienia są przestrzegane oraz radzeniu sobie z podejrzewanymi naruszeniami. Państwa są zobowiązane do składania rocznych sprawozdań na ręce Sekretarza Generalnego ONZ na temat wszelkich składów min przeciwpiechotnych, terenów zaminowanych, min przechowywanych dla celów szkoleniowych, niszczenia min i środków podjętych dla zapobieżenia wkraczania cywilów na tereny zaminowane. Aby ułatwiać oczyszczanie terenów z min, państwa mają obowiązek dostarczyć szczegółową informację techniczną na temat min, które wyprodukowały w przeszłości.

Jeżeli istnieją wątpliwości co do rzeczywistego przestrzegania przez jakieś Państwo Konwencji, każde Państwo Strona, za pośrednictwem Sekretarza Generalnego ONZ, może prosić o wyjaśnienie, a jeśli to konieczne, można zwołać zgromadzenie Państw Stron. Zgromadzenie Państw Stron może zadecydować o wysłaniu misji ds. ustalania faktów w ciągu 14 dni na właściwe terytorium takiego Państwa. Na podstawie raportu z takiej misji, zgromadzenie Państw Stron może zaproponować działania naprawcze lub zastosowanie środków prawnych w zgodzie z Kartą Narodów Zjednoczonych.

Co musi zrobić państwo w celu implementacji Konwencji Ottawskiej?

Państwo, które chce stać się Stroną Konwencji Ottawskiej, musi wyrazić swoja zgodę na związanie się jej postanowieniami poprzez dostarczenie dokumentu ratyfikacji (lub podobnego) Sekretarzowi Generalnemu ONZ, będącego depozytariuszem Konwencji. Państwa, które podpisały Konwencję przed jej wejściem w życie, ale nie stały się jeszcze jej Stronami, muszą powstrzymać się od wszelkich działań mogących udaremnić cel Konwencji. Od momentu wejścia Konwencji w życie nie można już jej podpisywać, ale każde Państwo może przystąpić do niej bezpośrednio, bez podpisywania, poprzez dostarczenie dokumentu przystąpienia jej depozytariuszowi. Konwencja zaczyna wiązać państwo sześć miesięcy po złożeniu dokumentu ratyfikacji lub przystąpienia (bądź innego) na ręce Sekretarza Generalnego ONZ.

Konwencja nakłada na rządy zobowiązanie do wprowadzenia krajowych środków prawnych i administracyjnych, włączając w to wprowadzenie sankcji karnych, służących zapewnieniu przestrzegania jej postanowień na terenie tych państw przez osoby podlegające ich jurysdykcji lub kontroli. Może to obejmować przyjęcie ustaw karnych, a także wydanie instrukcji dla administracji sił zbrojnych oraz wprowadzenie zmian w planowaniu wojskowym.

Czy Państwo może zakazać min przeciwpiechotnych i przystąpić do II Protokołu do Konwencji o zakazie lub ograniczaniu użycia pewnych broni konwencjonalnych z 1980?

Wcześniejsze zasady dotyczące użycia min przeciwpiechotnych zawarte są w II Protokole do Konwencji o zakazie lub ograniczaniu użycia pewnych broni konwencjonalnych z 1980. Protokół, zmieniony 3 maja 1996 roku, reguluje używanie wszelkich typów min i podobnych urządzeń, włączając w to miny służące do niszczenia czołgów i innych pojazdów. Obok uregulowań dotyczących broni nie objętych Konwencją Ottawską, Protokół umożliwia Państwom powołanie się na takie postanowienia, jak obowiązek strony konfliktu używającej min do usunięcia ich po zakończeniu działań wojennych. Te postanowienia mogą zostać przywołane w każdym konflikcie z Państwem Stroną zmienionego Protokołu, niezależnie od tego czy państwo to jest, czy też nie stroną Konwencji Ottawskiej. Państwa, które są stronami Konwencji zachęca się jednak aby przystąpiły również do zmienionego Protokołu II.

 

Zobacz pełną Konwencję Ottawską